Panie doktorze, czy każda zmiana obrębie jamy ustnej powinna budzić nasze podejrzenie? Innymi słowy: czy każda zmiana patologiczna w tym obrębie jest nowotworem?

Dr n. med. Stanisław Starościak: W jamie ustnej występuje dużo zmian patologicznych, zmian o charakterze guzów, zmian rozrostowych lub owrzodzeń. Nie wszystkie są nowotworami. Mogą to być zmiany o charakterze zapalnym, spowodowane złym ukrwieniem tkanek, zwyrodnienie włókniste kości szczęk lub zmiany o charakterze wytwórczym. Występuje tu cała gama tzw. ziarniniaków, które z założenia nie są nowotworami. Część z nich to zmiany o charakterze zapalnym, niekiedy powstają również na skutek zmian hormonalnych, np. tzw. ziarniniak ciążowy (epulis gravidarum) występujący u kobiet w ciąży. O tego typu zmianach nie będziemy mówić.

Ogólnie nowotwory podzielono na nowotwory łagodne i nowotwory złośliwe.

Jakie zatem nowotwory łagodne pojawiają się w obrębie jamy ustnej i jak należy je leczyć?

Dr n. med. Stanisław Starościak: Nowotwory łagodne to najczęściej guzy o wyraźnie określonych granicach, nie naciekające okolicznych tkanek, rosnące w sposób rozprężający i nie dające przerzutów. W jamie ustnej spotyka się włókniaki, gruczolaki wychodzące najczęściej z małych gruczołów ślinowych rozrzuconych w śluzówce, a w kościach szczęk nowotwory wywodzące się z pozostałych komórek z okresu rozwojowego narządu zębotwórczego (w kościach szczęk znajdują się komórki z okresu embrionalnego, rozwoju płodu, resztki tych, z których powstały – mówiąc najprościej – zęby. Poza wyjątkami, są to z powodów oczywistych nowotwory specyficzne dla kości szczęk).  Leczenie tych nowotworów jest stosunkowo proste i wymaga przede wszystkim radykalnego wycięcia. Jeśli dotyczy to kości szczęk, niekiedy konieczna jest rekonstrukcja szczęki lub żuchwy.

A nowotwory złośliwe? Jak często powstają w jamie ustnej?

Dr n. med. Stanisław Starościak: Drugą grupę stanowią nowotwory złośliwe. Nowotwory złośliwe regionu głowy i szyi to wg różnych autorów od 8–12% wszystkich nowotworów złośliwych. Wspólnymi ich cechami jest stosunkowo szybki rozrost, niewyraźne granice i naciekanie okolicznych tkanek oraz zdolność do dawania przerzutów.

W jamie ustnej, z racji wilgotnego środowiska, działania śliny oraz znacznej urazowości dochodzi dość szybko do powstawania owrzodzeń i towarzyszących im procesów zapalnych. Jama ustna to nie tylko błona śluzowa ją wyściełająca, ale również mięśnie położone pod śluzówką, gruczoły ślinowe, nerwy, naczynia krwionośne, chłonne, tkanki wypełniające przestrzenie międzypowięziowe i kości szczęk. Zatem z każdego rodzaju tych tkanek może dojść do powstania nowotworu.

Zobacz także: Stany przedrakowe warg